|
 Người Trung Quốc lâu nay vẫn coi cơ hội du học Mỹ là điều đáng mơ ước
và đó là lý do khiến số sinh viên du học Mỹ tăng lên gấp ba
chỉ trong vòng ba năm nay, trở thành nhóm sinh viên quốc tế đông nhất ở
Mỹ.
Phần đông số sinh viên Trung Quốc đến từ các gia đình khá giả và có điều
kiện để trả học phí toàn phần, điều mà các trường ĐH Mỹ đang mong như
hạn gặp mưa trong tình cảnh bị cắt giảm ngân sách những năm gần đây.
Thoáng nhìn thì tưởng đây là điều có lợi cho cả hai phía - các trường ĐH
Mỹ cũng như các sinh viên Trung Quốc, nhưng thực tế cho thấy vấn đề này
không hề đơn giản.
Để tăng thêm tính quốc tế hóa, các trường ĐH Mỹ đã mở rộng tuyển sinh ở
Trung Quốc nơi mà sự cạnh tranh vào ĐH trở nên khốc liệt và cũng là nơi
ngành công nghiệp tư vấn du học tìm mọi cách để đáp ứng nhu cầu luôn
nóng hổi của những sinh viên muốn một suất du học sang Mỹ.
Các trường ĐH Mỹ cho rằng họ bắt đầu nhận thấy số lượng các hồ sơ giả
mạo có chiều hướng tăng, có nhiều bài tự luận xin học được các công ty
tư vấn du học viết hộ, hoặc chứng chỉ điểm tiếng Anh không thật sự phản
ánh khả năng giao tiếp của sinh viên. Các trường ĐH Mỹ đứng trước một
thị trường lớn như Trung Quốc đang lúng túng khi phải tìm cách phân biệt
hồ sơ của những ứng viên thực sự giỏi và những bộ hồ sơ tốt một cách
giả tạo.
Vai trò của các công ty tư vấn du học
Theo một nghiên cứu mới đây của ĐH Iowa đăng trên Tạp chí Tuyển sinh ĐH
(Journal of College Admission), phần lớn các sinh viên Trung Quốc khi
nộp đơn vào ĐH Mỹ đã nhờ đến các các công ty môi giới hoặc các công ty
tư vấn du học trong quá trình chuẩn bị hồ sơ. Để viết hộ bài luận xin
học, có sinh viên đã phải trả 4.000 USD, chưa kể khoản 3.300 USD bồi
dưỡng luyện các bài thi chuẩn hóa.
Từ cách đây nhiều thập kỷ khi đồng USD còn bị cấm lưu hành ở Trung Quốc,
các công ty tư vấn du học ở đây đã biết cách chuyển tiền sang Mỹ để
đóng học phí và do đó có công đáng kể đưa rất nhiều thế hệ sinh viên
Trung Quốc sang Mỹ học.
Các chuyên gia tuyển sinh cho rằng các công ty tư vấn du học Trung Quốc
cung cấp một loại dịch vụ quan trọng là hướng dẫn sinh viên trong quá
trình nộp hồ sơ vào ĐH Mỹ và quá trình này thực sự mới mẻ ở Trung Quốc.
Mới mẻ vì hồ sơ tuyển sinh vào ĐH Mỹ bao giờ cũng bằng tiếng Anh, và các
sinh viên Trung Quốc thường bị loại vì không có ý thức tham gia vào các
hoạt động ngoại khóa hoặc không biết cách viết các bài tự luận.
Bênh cạnh đó, việc xin thư giới thiệu của giáo viên tư vấn (¹) ở một
trường trung học phổ thông là bất cập ở Trung Quốc, một đất nước mà chỉ
có vài trường có chức danh này. Rất nhiều người Trung Quốc còn thiếu
thông tin tới mức ngộ nhận rằng danh sách xếp hạng các trường ĐH được
đăng tải trên U.S. News và World Report là thông tin chính thống được
Chính phủ ban hành.
Trong khi một số công ty tư vấn chuẩn bị hồ sơ một cách trung thực, thì
nhiều nơi khác có những hành vi gian lận. Một người lãnh đạo ở một
trường phổ thông ở Bắc Kinh cho biết một vài các công ty tư vấn đã bắt
chước phom mẫu văn bản của trường để in ra bảng điểm giả và viết những
thư giới thiệu giả mạo mà nhà trường đã tình cờ phát hiện ra khi một phụ
huynh gọi điện đến than phiền là công ty tư vấn bắt họ phải trả phí cho
các giấy tờ chứng thực do trường cấp.
James E. Lewis, giám đốc bộ phận tuyển sinh quốc tế của ĐH Kansas có lần
cũng nhận được một tập hồ sơ tuyển sinh ĐH rõ ràng là được gửi đến từ
cùng một công ty tư vấn du học với các hóa đơn và lệ phí từ một ngân
hàng hệt như nhau trong khi các sinh viên ở các vùng xa hẳn nhau. Ông
cho biết ba trong số năm bảng điểm trong các bộ hồ sơ giống hệt như
nhau.
Năm ngoái công ty tư vấn Zinch China chuyên giúp các trường ĐH & CĐ
Mỹ tìm hiểu về Trung Quốc đã đăng tải một báo cáo dựa trên các cuộc
phỏng vấn với 250 học sinh trung học chuẩn bị du học Mỹ, phụ huynh của
các học sinh này và khoảng một chục các công ty tư vấn du học.
Báo cáo này tổng kết trong số các hồ sơ của sinh viên Trung Quốc nộp cho
các trường ĐH Mỹ, 90% có thư giới thiệu mạo danh, 70% có người viết hộ
bài tự luận, 50% gian dối với bảng điểm, và 10% liệt kê những giải
thưởng và danh hiệu mà học sinh đó chưa hề nhận. Báo cáo này tiên đoán
“xu hướng làm giả các hồ sơ” sẽ có thể ngày càng tệ hơn nữa vì ngày càng
có nhiều sinh viên sang Mỹ.
Học chỉ để thi
Học sinh Trung Quốc dành rất nhiều thời gian trong những năm trung học
để luyện thi gao kao, một kỳ thi duy nhất để vào được các trường ĐH
Trung Quốc ngày nay đã quá tải. Vì thế chẳng có gì lạ khi những học sinh
Trung Quốc dự định đi du học ở Mỹ dành nhiều tháng trời nhồi nhét chuẩn
bị cho các kỳ thi như SAT hay TOEFL.
Một người quản lý tuyển sinh ở ĐH Iowa đã chia sẻ bà đã từng thấy có
những sinh viên Trung Quốc có điểm TOEFL tăng thêm 30 hoặc 40 điểm (tổng
điểm thi tối đa của một kỳ thi TOEFL là 120) chỉ sau một kỳ nghỉ hè
nhưng trình độ tiếng Anh thì không hề chuyển biến. “Các sinh viên này
chỉ ôn luyện để qua được kỳ thi, chứ không phải học tiếng Anh thực sự”.
Bà cũng thường xuyên phải liên hệ với cơ quan tổ chức kỳ thi,
Educational Testing Services (ETS) (²) để kiểm tra những bài thi đáng
nghi ngờ.
Vào kỳ nhập học mùa thu năm nay tại ĐH Kansas, có vài sinh viên Trung
Quốc có ảnh thẻ không hề giống với ảnh họ chụp khi làm bài thi TOEFL mới
vài tháng trước.
ETS cho biết họ sẽ làm một vài biện pháp phòng ngừa khác như thu thập
mẫu chữ viết tay để giảm nguy cơ sinh viên thuê người khác vào làm tiếp
thay họ sau mỗi phần thi. Điều lệ của ETS là kết quả thi sẽ bị hủy nếu
có tìm ra gian dối nhưng ETS cũng không cho biết chuyện này có thường
xuyên xảy ra không và đã xảy ra ở đâu.
ĐH Kansas cũng không giải thích về các biện pháp kỷ luật nhưng nhà
trường đã thành lập cả một hội đồng soạn thảo ra các chính sách nhằm đối
phó với gian lận trong thi TOEFL. Giám đốc Ban Tuyển sinh Quốc tế, ông
Lewis nói: “rất khó khi ngồi ở Mỹ và phải phán đoán bài thi nào đến từ
Trung Quốc là gian dối”.
Không tôn trọng tác quyền, và không nhập gia tùy tục
Tại chương trình giới thiệu định hướng đầu năm học tháng 9 vừa qua ở ĐH
Delaware – Newark, ông Scott Stevens, Giám đốc Viện Anh ngữ của trường
đã nói bóng gió với các sinh viên mà phần đông là sinh viên Trung Quốc
“Các bạn là những sinh viên rất thông minh. Hãy dùng trí tuệ của bản
thân mình khi phải viết các bài luận”.
Ông Stevens hiểu rất rõ những thách thức mà ĐH Delaware đang gặp phải
sau khi số sinh viên Trung Quốc từ lúc chỉ có vài sinh viên tăng lên vài
trăm như bây giờ. Có sinh viên đã học tủ thuộc lòng cả đến bốn dẫn luận
trong Wikipedia để sau đó chỉ việc chép lại tùy thuộc vào đề thi nào
gặp phải trên lớp – một nỗ lực đầy ấn tượng nhưng mục đích hoàn toàn sai
lệch, vi phạm vào quyền sở hữu trí tuệ, một khái niệm cơ bản ở Mỹ.
Tương tự như sự không hiểu biết về tác quyền, thói quen không nhập gia
tùy tục là một thuộc tính văn hóa khác. “Chúng ta ai cũng biết người
Trung Quốc được nuôi dưỡng lớn lên với những tuyên truyền không đẹp cho
lắm về nước Mỹ. Cho nên họ chỉ tin những người Trung Quốc ở quanh mình,
họ không tin chúng tôi”, ông Stevens nhận xét.
Thay vì dễ dãi sống chung với một nhóm sinh viên Mỹ nào đó, sinh viên
Trung Quốc năm thứ nhất một mặt vẫn trả tiền thuê phòng ký túc xá, mặt
khác lại chung tiền đi thuê nhà ở bên ngoài, một sự xâm phạm điều lệ
trường, ông Steven cho biết.
Và hiếm khi họ tham gia các hoạt động tình nguyện ở trường. Họ cũng
thường thay đổi đăng ký lớp để được học chung cùng nhau, thay vì nghe
theo sự phân công của các giáo viên cố vấn.
Jennifer Gregan-Paxton, trưởng cố vấn sinh viên bậc đại học khoa kinh
doanh của trường cho biết, bà thấy sinh viên Trung Quốc học tập rất chăm
và cũng rất khéo. Họ thường xuyên tặng bà và các giáo viên khác những
món quà nhỏ. Có ngày bà nhận được tới ba món quà từ các sinh viên, một
chiếc quạt, một vòng đeo cổ, và một khăn quàng lụa tơ tằm.
Tuy nhiên, bà cũng nhận xét rằng các sinh viên Trung Quốc thường học
chung với nhau, vì từng cá nhân sinh viên Trung Quốc khi tách ra bước
vào một tập thể lạ nào đó, thì không phải khi nào họ cũng được chào đón
nồng hậu.
Học chỉ vì điểm
Mặc dù khác biệt về phương pháp học nhưng điểm số của các sinh viên
Trung Quốc ở ĐH Delaware không kém hơn các sinh viên khác. Một phần là
vì sinh viên Trung Quốc thường rất khá trong những kỹ năng tính toán và
điều này giúp họ học giỏi các chương trình học sử dụng nhiều kiến thức
như kinh doanh và kỹ thuật - hai ngành được nhiều sinh viên Trung Quốc
theo học nhất, trong đó ngành kỹ thuật không yêu cầu nhiều về khả năng
tiếng Anh.
Trên thực tế, thành tích học của sinh viên Trung Quốc không phải là tệ,
một số đã được nhận vào những trường ĐH hàng đầu ở Mỹ, ví dụ như ĐH
Havard có 40 sinh viên Trung Quốc năm học 2010-2011.
Tuy nhiên, nhiều giáo sư đã phải thay đổi phương pháp dạy cho phù hợp
với sinh viên Trung Quốc. Ví dụ như có thầy giáo phải yêu cầu toàn bộ
sinh viên để sách lên trước lớp trong giờ thi để tránh quay cóp, một
việc mà vị giáo viên này chưa bao giờ làm trong hai thập kỷ làm công tác
giảng dạy ở Mỹ.
Việc tích cực tham gia thảo luận trên lớp không còn được thưởng quá
nhiều điểm nữa và các sinh viên chỉ phải làm một bài thuyết trình trên
lớp thay vì hai hoặc ba như trước đây do khả năng thuyết trình bằng
tiếng Anh của sinh viên Trung Quốc quá hạn chế.
Damon Ma, một sinh viên Trung Quốc từng học ở một trường chuyên ngữ của
Trung Quốc, lẽ ra phải có trình độ tiếng Anh khá tốt, nhưng anh này cho
biết: “Ở Trung Quốc cái gì cũng quay cóp được.
Thế nên người ta có thể làm một bài luận 25 trang chỉ mất có 2 tiếng mà
vẫn được điểm A”. Anh này cũng cho biết, khi mới học trường mới ở Mỹ đã
chọn học môn đầu tiên ở trường là giới thiệu về Lịch sử Trung Quốc.
“Nhưng sau vài tuần mà tôi vẫn chật vật vì rào cản ngôn ngữ, chỉ hiểu
được khoảng 70% bài giảng, và không thể nào hiểu tất cả các chi tiết và
các từ vựng.”
Rất nhiều sinh viên khi bắt đầu nhập học tại ĐH Delaware đã nghĩ chỉ học
chương trình dự bị tiếng Anh trong khoảng vài tháng, nhưng thay vì đó
họ đã học cả năm và phải trả 2.850 USD cho mỗi khóa học tiếng Anh kéo
dài trong 8 tuần.
Edison Ding, một sinh viên Trung Quốc nhớ lại trước khi sang Mỹ đã trả
cho công ty tư vấn du học khoảng 3.000 USD để công ty này giúp anh chuẩn
bị các giấy tờ liên quan đến chứng chỉ tiếng Anh như điền hộ đơn và
viết hộ bài luận xin học. Nhưng bây giờ anh cũng không nhớ nổi bài luận
mà họ viết hộ về chủ đề gì nữa. Khoảng 5% sinh viên không qua được kỳ
thi sát hạch và phải trở về Trung Quốc sau thời gian học dự bị tiếng Anh
tại Mỹ.
Thị trường mang tính đích ngắm của các đại học Mỹ
Hiệu trưởng ĐH Delaware Patrick T. Harker phản đối quan điểm cho rằng
trường mình tuyển sinh viên Trung Quốc vào vì tiền. “Các sinh viên Mỹ từ
bang New Jersey được tuyển vào trường cũng mất tiền đấy chứ”, ông nói.
“Điều quan trọng chúng tôi thực sự hướng đến ở đây là đa dạng hóa thành
phần xuất xứ của sinh viên”. Nhưng đa số sinh viên quốc tế ở Delaware là
sinh viên Trung Quốc. Đây là một sự thiên lệch, theo quan điểm của
Louis L. Hirsh, giám tuyển của trường. Ông nói Delaware muốn thay đổi
điều này, và sẽ nỗ lực đem cơ hội đến với các sinh viên Trung Đông và
Nam Mỹ.
Tuy nhiên với những trường muốn nhanh chóng tìm kiếm cơ hội ở thị trường toàn cầu, điểm đến có sức hút nhất chính là Trung Quốc
Trường Oklahoma Christian, năm 2007 từng chỉ có một sinh viên quốc tế
duy nhất, nhưng đến năm nay có 250 sinh viên quốc tế trong đó tới một
phần tư là sinh viên Trung Quốc. ĐH Ohio năm nay nhận khoảng 2.900 hồ sơ
từ sinh viên Trung Quốc cho bậc ĐH. ĐH Mount Holyoke cũng có cả một lớp
sinh viên năm thứ nhất chỉ toàn là sinh viên Trung Quốc. Chỉ tính riêng
ở một triển lãm giáo dục mùa thu này ở Bắc Kinh do một trường đại học
Mỹ đứng ra tổ chức mà đã có đến 30.000 người đến tìm hiểu.
Thị trường lớn và mới nào cũng khó đoán định. Trong khi một số ĐH Mỹ có
quan hệ đối tác lâu đời với nhiều trường ĐH Trung Quốc và giữ liên lạc
với nhiều thế hệ sinh viên tốt nghiệp, phần lớn các trường ĐH Mỹ đều
không biết gì về hệ thống các trường phổ thông trung học ở Trung Quốc.
Trước kia khi số sinh viên Trung Quốc giỏi ra nước ngoài học còn ít thì
các trường ĐH Mỹ đã rất dễ dàng tập trung vào một số ít các trường phổ
thông nổi tiếng. Nhưng ngày nay các giáo viên tuyển sinh ĐH Mỹ phải làm
quen với hàng ngàn các trường phổ thông khác nhau ở Trung Quốc. Và điều
đó là một khó khăn đặc biệt cho những người làm công tác tuyển sinh khi
họ chỉ có thể đến tìm hiểu ở Trung Quốc một đến hai lần mỗi năm.
Một số ĐH như Delaware thậm chí đã thuê cả các công ty tư vấn du học để
giúp họ tuyển sinh ở các thị trường nước ngoài (điều này bị cấm làm
trong nội địa nước Mỹ) và điều này gây ra những tranh luận trong nội bộ
Ban Tư vấn Tuyển sinh ĐH Quốc gia Hoa Kỳ(³) vì người ta cho rằng mặc dù
các công ty tư vấn đại diện và giúp quảng bá để các ĐH Mỹ thu hút nhiều
hồ sơ xin học, nhưng không có gì đảm bảo là các công ty này biết rõ xuất
xứ của từng hồ sơ cũng như độ chính xác của từng lớp hay từng bảng
điểm.
Đối với những người đang làm công việc tuyển sinh này, ai cũng lo ngại
vì ĐH Mỹ đã thâm nhập vào thị trường Trung Quốc mà chưa thật sự hiểu
thấu đáo về thị trường này.
Không lâu trước đây, Tom Melcher, một chuyên gia giám tuyển của Zinch
China, được liên lạc tới bởi một hiệu trưởng một trường đại học lớn ở
Mỹ, người đề nghị ông này tìm giúp 250 sinh viên từ Trung Quốc. Khi hỏi
tại sao, vị hiệu trưởng này cho biết là do ngân sách quá eo hẹp nên nhà
trường cần tăng nguồn thu bằng việc tăng số sinh viên phải trả học phí
toàn phần, mà ở Trung Quốc thì không thiếu những sinh viên như vậy.
|
